Sprzedaż fabrycznie pakowanej kawy i herbaty może wydawać się działalnością, która nie wymaga spełniania szczególnych wymagań sanitarnych. Produkty te są trwałe, nie wymagają przechowywania w chłodni i najczęściej nie są otwierane ani przepakowywane przez sprzedawcę. Nadal jednak są środkami spożywczymi, dlatego ich magazynowanie oraz sprzedaż podlegają przepisom prawa żywnościowego.

Dotyczy to zarówno sklepów stacjonarnych, jak i sklepów internetowych, które wysyłają kawę i herbatę kurierem, do paczkomatu lub przekazują klientom w punkcie odbioru.

Czy sprzedaż pakowanej kawy i herbaty trzeba zgłosić do Sanepidu?

Tak. Przedsiębiorca prowadzący sprzedaż żywności powinien zgłosić zakład do właściwego miejscowo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego.

Obowiązek ten dotyczy również sprzedaży internetowej. Sam fakt, że klient nie odwiedza magazynu, a produkty są wysyłane przesyłką, nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązków wynikających z prawa żywnościowego.

Wniosek o wpis zakładu do rejestru albo o zatwierdzenie i wpis do rejestru należy złożyć co najmniej 14 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności.

W przypadku sprzedaży wyłącznie trwałych, fabrycznie zamkniętych produktów zakres wymaganej procedury zależy od rodzaju działalności, sposobu magazynowania oraz decyzji właściwego inspektora sanitarnego.

Czy magazyn kawy i herbaty musi być osobnym pomieszczeniem?

Nie zawsze jest wymagane wydzielenie osobnego magazynu przeznaczonego wyłącznie do żywności. Produkty muszą jednak być przechowywane w warunkach chroniących je przed:

  • zabrudzeniem,
  • zawilgoceniem,
  • szkodnikami,
  • uszkodzeniem opakowań,
  • działaniem intensywnych zapachów,
  • kontaktem z substancjami chemicznymi,
  • nadmiernie wysoką temperaturą,
  • bezpośrednim nasłonecznieniem.

W niewielkim sklepie internetowym może wystarczyć wydzielony regał, szafa albo wyraźnie oznaczona część magazynu. Powierzchnia powinna być łatwa do utrzymania w czystości, a produkty nie powinny być składowane bezpośrednio na podłodze.

Kawa i herbata nie mogą być przechowywane razem ze środkami czystości, preparatami biobójczymi, farbami, kosmetykami, produktami technicznymi ani innymi artykułami, które mogą spowodować zanieczyszczenie żywności lub przenikanie obcych zapachów.

Jeżeli w tym samym magazynie znajdują się takie produkty, należy zastosować skuteczne rozdzielenie asortymentu. W niektórych przypadkach właściwe może być wydzielenie osobnego pomieszczenia.

Czy w magazynie musi być bieżąca woda?

Przepisy wymagają zapewnienia odpowiednich warunków do utrzymania higieny, jednak nie oznacza to automatycznie, że każdy niewielki magazyn fabrycznie pakowanej kawy i herbaty musi posiadać własną umywalkę lub punkt poboru wody.

Pracownicy powinni mieć dostęp do odpowiednio wyposażonej toalety oraz miejsca umożliwiającego higieniczne umycie i osuszenie rąk. Należy również zapewnić możliwość czyszczenia pomieszczeń i stosowanego wyposażenia.

Ocena, czy istniejące zaplecze sanitarne jest wystarczające, zależy od układu lokalu, liczby pracowników i sposobu prowadzenia działalności.

Inne wymagania mogą zostać zastosowane, gdy przedsiębiorca oprócz sprzedaży gotowych opakowań:

  • otwiera opakowania zbiorcze,
  • odważa kawę lub herbatę,
  • przepakowuje produkty,
  • tworzy własne mieszanki,
  • mieli kawę,
  • pakuje produkty pod własną marką,
  • przygotowuje napary do degustacji.

W takiej sytuacji działalność nie ogranicza się już do prostego obrotu fabrycznie zapakowaną żywnością.

Jak zabezpieczyć magazyn przed szkodnikami?

Pomieszczenie powinno być utrzymywane w dobrym stanie technicznym i zabezpieczone przed dostępem owadów oraz gryzoni. Należy zwrócić uwagę przede wszystkim na:

  • szczelność drzwi i okien,
  • brak otworów i szczelin w ścianach,
  • zabezpieczenie przejść instalacyjnych,
  • utrzymywanie porządku,
  • regularne usuwanie odpadów,
  • kontrolowanie opakowań i regałów,
  • brak rozsypanych produktów.

Nie ma obowiązku automatycznego rozstawiania pułapek w każdym małym magazynie. Sposób monitorowania obecności szkodników powinien być dostosowany do warunków lokalowych i występującego ryzyka.

Jeżeli stosowane są pułapki lub stacje monitorujące, ich rozmieszczenie powinno być przemyślane, a kontrole udokumentowane. Zwalczanie szkodników można prowadzić we własnym zakresie albo zlecić wyspecjalizowanej firmie.

Czy trzeba podpisać umowę na odbiór odpadów?

Przedsiębiorca musi zapewnić prawidłowe gromadzenie i usuwanie odpadów, ale przepisy nie nakładają w każdej sytuacji obowiązku posiadania osobnej umowy z wyspecjalizowaną firmą utylizacyjną.

Przy sprzedaży pakowanej kawy i herbaty powstają zazwyczaj odpady komunalne, takie jak kartony, folie, etykiety i uszkodzone opakowania. Powinny być one przechowywane w odpowiednich pojemnikach i regularnie usuwane zgodnie z zasadami obowiązującymi w danej nieruchomości.

Produkty przeterminowane, uszkodzone albo nienadające się do sprzedaży należy wyraźnie oddzielić od pełnowartościowego towaru i zabezpieczyć przed przypadkowym wysłaniem do klienta.

Czy potrzebna jest szatnia dla pracowników?

W niewielkim magazynie nie zawsze trzeba tworzyć osobne pomieszczenie szatniowe. Należy jednak zapewnić pracownikom miejsce do przechowywania odzieży prywatnej i roboczej w sposób, który nie stwarza ryzyka zanieczyszczenia żywności.

Może to być wydzielona szafka, zamykany segment meblowy lub inne rozwiązanie dopasowane do liczby pracowników i warunków lokalowych.

Odzież prywatna, obuwie, torby i rzeczy osobiste nie powinny być przechowywane na regałach z żywnością.

Czy przy sprzedaży kawy i herbaty potrzebny jest HACCP?

Przedsiębiorca spożywczy powinien stosować procedury oparte na zasadach HACCP. Zakres dokumentacji może być jednak dostosowany do rodzaju i skali działalności.

Sprzedaż wyłącznie fabrycznie pakowanej kawy i herbaty jest działalnością o stosunkowo niskim ryzyku. Najważniejsze zagrożenia są związane przede wszystkim z:

  • uszkodzeniem opakowań,
  • zawilgoceniem produktów,
  • obecnością szkodników,
  • zanieczyszczeniem chemicznym,
  • niewłaściwym przechowywaniem,
  • sprzedażą produktów po terminie trwałości,
  • pomyłkami podczas kompletowania zamówień,
  • nieprawidłowym oznakowaniem produktów.

W takiej działalności podstawowe znaczenie mają zasady Dobrej Praktyki Higienicznej i Dobrej Praktyki Produkcyjnej, czyli GHP/GMP. Dokumentacja powinna opisywać rzeczywisty sposób funkcjonowania magazynu i sklepu, a nie procedury przeznaczone dla restauracji albo zakładu produkcyjnego.

W sklepie-haccp.pl dostępna jest dokumentacja HACCP dla sklepów spożywczych, w tym wzory przeznaczone dla punktów prowadzących sprzedaż produktów pakowanych.

Można również wybrać księgę Dobrych Praktyk GHP/GMP albo zamówić indywidualną dokumentację HACCP dostosowaną do konkretnego magazynu i sposobu sprzedaży.

Jakie procedury powinien posiadać sklep internetowy?

Dokumentacja może obejmować między innymi:

  • przyjęcie dostawy,
  • kontrolę opakowań i terminów trwałości,
  • przechowywanie produktów,
  • utrzymanie czystości magazynu,
  • higienę personelu,
  • zabezpieczenie przed szkodnikami,
  • gospodarkę odpadami,
  • postępowanie z produktem uszkodzonym lub przeterminowanym,
  • wycofanie produktu z obrotu,
  • rozpatrywanie reklamacji dotyczących bezpieczeństwa żywności,
  • identyfikowalność dostawców i odbiorców,
  • kompletowanie i wysyłkę zamówień.

Procedury powinny być proporcjonalne do skali działalności. Inna dokumentacja będzie potrzebna jednoosobowemu sklepowi wysyłającemu kilkanaście paczek tygodniowo, a inna dużemu magazynowi obsługującemu kilka tysięcy zamówień.

Jakie informacje trzeba podać w sklepie internetowym?

Przy sprzedaży żywności na odległość klient powinien mieć dostęp do wymaganych informacji o produkcie jeszcze przed złożeniem zamówienia.

W opisie produktu należy podać w szczególności:

  • nazwę środka spożywczego,
  • wykaz składników, jeżeli jest wymagany,
  • składniki lub substancje powodujące alergie albo reakcje nietolerancji,
  • ilość netto,
  • warunki przechowywania lub użycia,
  • nazwę lub firmę podmiotu odpowiedzialnego za informacje o żywności,
  • kraj lub miejsce pochodzenia, jeżeli jego podanie jest obowiązkowe,
  • instrukcję użycia, gdy jest konieczna,
  • informację o wartości odżywczej, jeżeli jest wymagana.

Data minimalnej trwałości nie musi być prezentowana przed zakupem na stronie produktu, ale powinna znajdować się na opakowaniu przekazywanym konsumentowi.

Nie wystarczy zamieszczenie samego zdjęcia przedniej części opakowania, jeżeli wymagane informacje nie są na nim czytelne.

Co w przypadku sprzedaży kawy lub herbaty pod własną marką?

Jeżeli sklep zleca produkcję kawy lub herbaty, ale sprzedaje ją pod własną nazwą albo znakiem handlowym, może być podmiotem odpowiedzialnym za informacje umieszczone na opakowaniu.

Przed wprowadzeniem produktu do sprzedaży należy zweryfikować między innymi:

  • prawidłowość nazwy produktu,
  • skład,
  • oznaczenie alergenów,
  • masę netto,
  • warunki przechowywania,
  • dane podmiotu odpowiedzialnego,
  • kraj pochodzenia, gdy jest wymagany,
  • oznaczenie partii,
  • datę minimalnej trwałości,
  • sposób prezentowania informacji w sklepie internetowym.

Jeżeli przedsiębiorca samodzielnie przepakowuje kawę albo herbatę, wymagania dotyczące pomieszczeń, higieny i dokumentacji będą większe niż przy sprzedaży gotowych opakowań pochodzących od producenta.

Czy Sanepid zawsze przeprowadza kontrolę magazynu?

Sposób rozpatrzenia zgłoszenia zależy od rodzaju zakładu i zakresu prowadzonej działalności. W niektórych przypadkach przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu zakładu przeprowadzana jest kontrola sanitarna.

Podczas kontroli inspektor może sprawdzić między innymi:

  • warunki magazynowania,
  • stan techniczny pomieszczenia,
  • zabezpieczenie przed szkodnikami,
  • dostęp do zaplecza sanitarnego,
  • sposób utrzymania czystości,
  • segregację żywności i środków chemicznych,
  • dokumentację GHP/GMP i HACCP,
  • identyfikowalność produktów,
  • sposób postępowania z towarem niezgodnym,
  • informacje prezentowane klientom w sklepie internetowym.

Wymagania powinny być dopasowane do faktycznego zakresu działalności. Inspektor nie powinien wymagać od magazynu pakowanej kawy takich samych rozwiązań jak od kuchni gastronomicznej lub zakładu produkującego żywność.

Podsumowanie

Sprzedaż fabrycznie pakowanej kawy i herbaty jest działalnością spożywczą i wymaga zgłoszenia do właściwego inspektora sanitarnego. Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorca zawsze musi posiadać rozbudowany magazyn, osobną szatnię, własny punkt poboru wody, umowę z firmą deratyzacyjną czy rozbudowany system kontroli temperatur.

Najważniejsze jest zapewnienie, aby produkty:

  • pochodziły z legalnego źródła,
  • posiadały prawidłowe oznakowanie,
  • były przechowywane w czystych i suchych warunkach,
  • były chronione przed uszkodzeniem i zanieczyszczeniem,
  • nie miały kontaktu ze środkami chemicznymi,
  • były kontrolowane pod względem terminów trwałości,
  • mogły zostać zidentyfikowane na podstawie dostawcy i partii.

Dokumentacja HACCP i GHP/GMP powinna odpowiadać rzeczywistym warunkom działalności. W przypadku sprzedaży trwałych produktów pakowanych może być uproszczona, ale nie powinna być całkowicie pomijana.